Ayurveda

Wat is Ayurveda?

Het woord Ayurveda is Sanskriet (de oude taal uit India) en bestaat uit twee delen: 'ayus' en 'veda'. 'Ayus' betekent leven en 'veda' betekent kennis. Door een grammaticale regel in het Sanskriet wordt de 's' van ayus een 'r' in een samengesteld woord en zo krijg je Ayurveda, wat zoveel wil zeggen als 'Wetenschap of Kennis van het Leven'.

In hun boek 'The Yoga of Herbs' schrijven Dr Vasant Lad en Dr David Frawley:

'Ayurveda betekent 'Wetenschap van het Leven'. Het is een levenswetenschap die het hele leven omvat en die het leven van het individu in relatie brengt met dat van het universum. Om deze reden staat het open voor en omvat het alle levensvormen en alle methoden die het leven in harmonie brengen. Het is één met alle leven. Het is een kennis die behoort aan alle levende wezens en geen systeem dat hen wordt opgedrongen. Het is een bron waar men vrij uit kan putten en die men kan aanpassen aan de specifieke noden van het individu in zijn of haar eigen omgeving.'

Uit het bovenstaande citaat blijkt dat Ayurveda holistisch van aard is. Dat heeft voor gevolg dat deze 'Wetenschap van het Leven' naast het gebruik van kruiden, planten en mineralen – onder diverse vormen - ook belang hecht aan massage, een natuurlijke voeding, ontspanningstechnieken, ademoefeningen, yogaoefeningen, meditatie enz.

De heel werkzame Ayurvedische kruiden en planten worden op heel wat manieren verwerkt. Veel gebruikte vormen zijn: het kruid (voor kruidenthee), het kruid in poedervorm (de churna's), de gugguls (de kruiden in pilvorm), de geleiën, de oliën (taila's of tela's) voor de massagevormen of als huid – of haarolie. Maar er zijn ook zepen, shampoo's, huid- en gezichtscrèmes, tandpasta's, supplementen, enz. waarin de heilzame kruiden verwerkt zijn.

In India wordt deze Wetenschap van het Leven overal toegepast en ook erkend en gesteund door de overheid. Aan diverse Indiase universiteiten wordt er een officiële Ayurvedische artsenopleiding gegeven. Ook de WHO (de World Health Organisation) erkent officieel de Ayurveda als legitieme geneeswijze. Over de hele wereld zijn nu artsen, therapeuten, massagetherapeuten, centra, klinieken en apotheken actief die werken volgens de principes van de Ayurveda.

Oorsprong en evolutie van de Ayurveda in India:

De oorsprong van Ayurveda gaat vele duizenden jaren terug. Een voorzichtige datering, gebaseerd op oude astronomische beschrijvingen van toenmalige planeetstanden, stelt dat deze oude Indiase geneeskunde zeker meer dan 6000 jaar oud is. De overdracht van de kennis gebeurde (waarschijnlijk en in hoofdzaak) eerst zeer lang mondeling. Later werd de Ayurvedische wetenschap ook meer en meer neergeschreven, bijvoorbeeld in 'boekvorm' op palmbladeren.

De Suchi Veda is een schrift die vooral de Ayurvedische acupunctuur (Bhedana Karma) behandelt en die zou al dateren van 1000 v C.

De Ayurvedische wijze Charaka werkte als arts en leermeester aan het hof van Kanishka, een van de Maharaja's van het Kushana-rijk (India). Kanishka regeerde rond het jaar 70 na C en mogelijk al rond het jaar 60 v C. Charaka is een van de bekendste oude Ayurvedische meesters en zijn werk, de Charaka Samhita, wordt nog altijd als belangrijke informatiebron binnen de Ayurveda gebruikt.

Nagarjuna (ergens tussen 150 na C en 250 na C) is, na Boeddha zelf, waarschijnlijk de belangrijkste boeddhistische filosoof. Maar hij was eveneens een groot Ayurvedisch arts. Hij was o.a. gespecialiseerd in de bloedsomloop en in de werking van de diverse mineralen op het menselijk lichaam.

Sushruta Samhita, een werk uit de 3e eeuw werd een belangrijke bron van Ayurvedische kennis.

De Chinese geschiedschrijver en reiziger Fa Hsien vermeldt in de 4e en 5e eeuw in zijn beschrijvingen over de Indiase maatschappij ook al de toepassing van de Ayurveda.

Drie werken over Ayurveda :de Bheda Samhita, de Kasyapa Samhita en de Harita Samhita stammen uit de 6e eeuw na C. In de 7e en 8e eeuw na C werden geneeskundige handboeken geschreven door Vagbhata en Madhava.

Indiase wijzen schreven ook nog volgende belangrijke medische werken: Dalhana (in de 13e eeuw), Sarngadhara (in de 14e eeuw) en Bhavamisra (16e eeuw).

De Britse aanwezigheid (van 1600 tot 1947) wordt in de eerste 200 jaren gekenmerkt door een interesse (van de Britten) voor de hele Indiase cultuur en dus ook de Ayurveda. Heel wat Britten verdiepen zich in de Indiase oude Vedische kennis en ook in de Ayurveda. Ayurvedische dokters konden dan ongestoord hun werk doen. Zo richtten de Britten (eigenlijk de East India Company) reeds in 1791 het 'Sanskrit College' op in Benares waar toen al een opleiding in de Ayurveda werd gegeven.

In de loop van de 19e eeuw wijzigt de houding van de Britten en velen (niet allen) beginnen neer te kijken op de hele Indiase cultuur – ook op de eeuwenoude geneeskunde van het subcontinent. Dit leidde in een aantal streken kennelijk tot een verbod op de beoefening van de Ayurveda. Natuurlijk ging de bevolking gewoon door met het gebruik van de aloude therapieën en recepten.

Tegen de jaren 1900 begint de revival van de Ayurveda, deels onder impuls van de onafhankelijkheidsbeweging, deels ook door een vernieuwde belangstelling voor de oude Indiase cultuur in India zelf, maar ook daarbuiten. Hierin speelde bijvoorbeeld de Theosofische Vereniging een cruciale rol.

In 1907 wordt dan het A.I.A.C. (All India Ayurvedic Congress) opgericht dat jaarlijkse congressen hield om de Ayurveda verder te promoten.

Rond 1919 schreef Nagendranath Sen Gupta, een Ayurvedische arts uit Bengalen een uitgebreid werk over de oude geneeswijze: 'Ayurvedic System of Medicine – Vol. 1 and 2 '. Dit werk is nog steeds in herdruk en verkrijgbaar Mahatma Gandhi (M.K. Gandhi), de Indiase geweldloze vrijheidsstrijder, beoefenaar van het principe van 'Ahimsa' (geweldloosheid) en vegetariër was ook een gebruiker en promotor van natuurgeneeswijzen en van Ayurveda.

De bekende Indiase yogi en arts Dr Swami Sivananda was een van de grote promotoren van Ayurveda. In 1945 richtte hij de Sivananda Ayurvedic Pharmacy op en in 1958 publiceerde reeds het boek 'Practice of Ayurveda'. Vele populaire en wetenschappelijke werken over deze geneeskunde zijn nu overal verkrijgbaar.

De Ayurveda is tegenwoordig (opnieuw) een vaste waarde in India. Honderden miljoenen Indiërs gebruiken de medicijnen en technieken. Er zijn duizenden Ayurvedische apotheken, producenten, dokters, therapeuten en centra. Er wordt voortdurend en systematisch onderzoek verricht en in een hele reeks scholen en universiteiten wordt Ayurveda onderwezen.

Verspreiding en invloed van Ayurveda buiten India.

De 'Griekse periode' in India begon in 326 v C met de inval van Alexander de Grote en duurde tot in de 1e eeuw na C. In die periode waren er diverse Griekse koninkrijken gevestigd in het noordwesten van India en waren er ook intense economische, culturele en religieuze contacten tussen de twee regio's. De Ayurveda beïnvloedde toen reeds de Griekse (en Europese) geneeskunde.

Van (tenminste) 200 v C tot ongeveer 1100 na C verspreidde de Indiase cultuur zich over grote delen van zuidoost Azië. Op deze manier kwam ook de Ayurveda terecht in landen als: Indonesia (de geneeswijze heet daar Jamu), Myanmar (Birma) en Cambodia.

In de loop der eeuwen beïnvloedde de Ayurveda ook in grote mate de medische systemen van Sri Lanka, Tibet en China. Belangrijk in dit verband is te weten dat ook de acupunctuur uit de Ayurveda komt. Daar heet hij Marma Vidya of Bhedana Karma.

In de achtste en negende eeuw werden ondermeer de teksten van Charaka en Sushruta vertaald in het Arabisch en waarschijnlijk ook in het Perzisch. Ayurveda beïnvloedde zo de geneeskunde van het grote Perzische rijk, van de Arabische landen en ook van Europa (voor de tweede keer).

Het is bekend dat in de Middeleeuwen diverse Ayurvedische middelen gebruikt werden door Europese artsen. Zo gebruikte de Duitse Hildegarde von Bingen (1098 – 1179) kruiden (o.a. piper longum en galangal) en mineralen die typisch waren/zijn voor de Ayurveda.

De Italiaanse artsen Gustavo Branca en zijn zoon Antonio uit Catania, Sicilië (in de 15e eeuw) en Gaspare Tagliacozzi uit Bologna (16e eeuw) gebruikten toen al plastisch-chirurgische technieken beschreven door Sushruta in zijn 'Sushruta Samhita'. De Italianen leerden ze kennen via de Arabieren. De bekendste techniek was de nu nog steeds gebruikte 'rhinoplastie' (neuscorrectie). Rond het einde van de 18e eeuw en het begin van de 19e eeuw reisden diverse Britse artsen naar India om daar onder andere de rhinoplastie-techniek te leren. Tegelijk met het aanleren van de chirurgische technieken leerden de Engelsen ook de instrumenten kennen en maken die men ervoor gebruikte. Deze methoden werden dan in Engeland gebruikt.

Zo verbleef de Londenaar Joseph Constantine Carpue niet minder dan 20 jaar in India om er de plastische chirurgie-technieken te leren van Ayurvedische artsen. Hij was de eerste Engelse chirurg die de rhinoplastie-techniek dan in Engeland toepaste.

Tegen het einde van de 19e eeuw begon de oude Indiase kennis meer en meer door te dringen in het Westen en sinds de hippie-beweging uit de jaren 1960 zijn Vedische wetenschappen als Yoga en Ayurveda wereldwijd bekend. Hedendaagse schrijvers over Ayurvedische kennis zijn bijvoorbeeld, Dr Vasant Lad (India) en Dr David Frawley (VS).

Ayurveda en Yoga

Yoga en Ayurveda zijn twee zeer verwante systemen. Beide richten ze zich op het fysieke, mentale en spirituele welzijn van de mens. Ze hebben natuurlijk hun eigen uitgangspunten en benaderingen. Zo brengt de Ayurveda een heel uitgebreid medisch systeem, terwijl Yoga zich vooral richt op meditatie en spiritualiteit, aangevuld met de fysieke tak, de Hatha Yoga.

Om op het fysieke niveau te werken gebruikt de Ayurveda voeding, kruiden, mineralen en het hele gamma aan technieken waarover het beschikt, maar raad ook de fysieke oefeningen uit de Hatha Yoga aan, zoals de diverse asana's (houdingen) en pranayama's (ademtechnieken). Yoga zal zich hier uiteraard richten op het gebruik van diezelfde technieken. De oude yoga-schriften wijzen ook op het belang van een evenwichtige ('sattwische') voeding. Op het mentale vlak gebruiken beide systemen dezelfde ontspannings- , concentratie- en meditatietechnieken.

Het is dan ook geen toeval dat beide wonderbaarlijke systemen in Oost en West zo populair zijn. Honderden miljoenen mensen wereldwijd ondervinden dagelijks de weldoende fysieke, mentale, psychische en spirituele werking van Yoga en Ayurveda. Ze dragen beide bij tot het welzijn van de wereldbevolking en eveneens tot een bewustere, meer vredevolle en mededogende wereld.